Aktualności

Czy ponowne odsłonięcie pochówków odkrytych pierwotnie w 2022 roku pozwoliło uzyskać nowe informacje o życiu mieszkańców słynnej wyspy Lindisfarne?

Lindisfarne to wyspa u północno-wschodniego wybrzeża Anglii (hrabstwo Northumberland), zajmująca szczególne miejsce w historii Europy. To właśnie tutaj, pod koniec VIII wieku, miały miejsce wydarzenia, często uznawane za początek tzw. epoki wikingów. Należy jednak pamiętać, że Skandynawowie odbywali swoje wyprawy już co najmniej pół wieku wcześniej. Wydarzenia te nie zapisały się jednak tak wyraźnie na kartach historii jak najazd z 793 roku.

O przebiegu zdarzeń informuje nas dramatyczna wiadomość Alkuina z Yorku do ówczesnego króla Nortumbrii, Ethelreda. Dla anglosaskiego mnicha, klasztor ufundowany niewiele ponad wiek wcześniej był szczególnie bliski, stąd jego pełne emocji słowa:

Nigdy przedtem nie było w Brytanii takiego terroru, jakiego teraz doświadczyliśmy od pogańskiej rasy. Bezbożnicy przelali krew świętych wokół ołtarza, depcząc ich ciała w świątyni Boga, niczym łajno na ulicy.

Wyprawy najeźdźców ze Skandynawii (najpewniej z Norwegii, a później Danii) stały się bezpośrednią przyczyną upadku tętniącego życiem centrum chrześcijańskiej kultury królestwa Northumbrii. Bogaty ośrodek, znany m.in. z bogato zdobionego Ewangeliarza, rzeźby oraz obróbki metali, popadł w ruinę. Niespełna wiek po wydarzeniach opisywanych przez Alkuina, mnisi ostatecznie opuścili Lindisfarne. Dopiero zwycięstwa Wilhelma Zdobywcy przyczyniły się do odnowienia ośrodka kultu chrześcijańskiego na wyspie. Założony pod koniec XI wieku klasztor benedyktyński był już jednak mniejszy, choć to właśnie jego ruiny można dziś podziwiać w krajobrazie wyspy.

Do 2016 roku rozpoznanie archeologiczne tego kompleksu było stosunkowo skromne. Dopiero wspólny wysiłek archeologów z projektu DigVentures i Durham University pozwolił na stopniowe odkrywanie tajemnic wyspy. Warto wspomnieć, że ekspedycje są częściowo finansowane poprzez crowdfunding, co umożliwia aktywny udział społeczności. Dotychczasowe dziewięć sezonów badawczych, w tym niedawno zakończony (2024), pozwoliło zarejestrować liczne artefakty i struktury, pomagające w odtworzeniu historii tego wyjątkowego miejsca. Jak dotąd nie udało się jednak ustalić dokładnej lokalizacji pierwotnego klasztoru.

W 2022 roku, podczas nadzoru archeologicznego poprzedzającego budowę nowego budynku straży przybrzeżnej, odsłonięto przemieszczone pochówki należące do siedmiu osób. Przeprowadzono wówczas wstępną dokumentację, jednak dopiero zakończony sezon badawczy (2024) dostarczył wyjątkowo cennych informacji. Datowanie radiowęglowe wskazuje, że pochówki pochodzą z okresu między VIII a IX wiekiem, co pokrywa się z okresem największej aktywności monastycznego centrum na wyspie. Umożliwia to korelację tych pochówków ze znanym z zapisów historycznych cmentarzem lub kaplicą. Przemieszczenie pochówków interpretuje się jako ossuarium, które utworzono wskutek naruszenia pierwotnych grobów.

Na stronie internetowej DigVentures można na bieżąco śledzić postępy z badań w formie wiadomości, raportów i publikacji. Sezon badawczy 2024 zakończył się znacznymi sukcesami, a badacze już teraz zachęcają do udziału w finałowym sezonie, który odbędzie się w nadchodzącym roku.

_______________

Monika Stelmasiak-Majorek (ur. 1993) jest doktorem archeologii, specjalizującym się w archeologii eksperymentalnej i traseologii. Jej zainteresowania badawcze dotyczą w głównej mierze problemu wykonywania i użytkowania wczesnośredniowiecznych przedmiotów z kości i poroża, zwłaszcza tzw. przedmiotów z wyodrębnionym kolcem. Ukończyła studia z zakresu archeologii (spec. pradziejowa i średniowieczna) na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a obecnie pracuje jako asystentka w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie.

Powyższy artykuł jest chroniony przez przepisy prawa autorskiego.
Redakcja wyraża zgodę na kopiowanie i przedrukowywanie tylko całości artykułu pod warunkiem zamieszczenia imienia i nazwiska autora, informacji o nim oraz informacji o źródle (link do wczesneśredniowiecze.pl).