+
Artykuły
Artykuły
DR ARKADIUSZ FILIP SIWKO
Dlaczego książęta rozmawiali oddzieleni rzeką? O uprawianiu dyplomacji na pograniczach średniowiecznej Rusi
Uprawianie dyplomacji w średniowieczu zazwyczaj kojarzy nam się z posłami wysyłanymi na dwór obcego władcy. Mimo, że kontakty ówczesnych ludzi były ograniczone trudnościami komunikacyjnymi, to średniowieczni monarchowie, w tym książęta ruscy, dosyć często spotykali się twarzą w twarz. Źródła pokazują, że najczęściej miało to miejsce na pograniczach, a towarzyszyły temu nieoczywiste zwyczaje i rytuały.
ARTUR FORYT
Jak wyglądała korona Chrobrego? Nowe tropy i hipotezy
W czasie ubiegłorocznych obchodów milenium powstania Królestwa Polskiego zabrakło najważniejszego związanego z tym wydarzeniem artefaktu – słynnej korony Bolesława Chrobrego. Kiedy powstało to pierwsze polskie insygnium koronacyjne, jak wyglądało, co się z nim później stało i czy są jakieś szanse na to, że przetrwało kryzys lat 30. XI w.? Oto garść znanych od dawna faktów i najnowszych hipotez.
RAFAŁ GUMIŃSKI
Zatonięcie Białego Statku – katastrofa, która zmieniła losy Anglii
25 listopada 1120 r. na kanale La Manche w pobliżu francuskiego miejscowości Barfleur zatonął okręt zwany Białym Statkiem. Katastrofa pochłonęła życie setek ludzi, a w dłuższej perspektywie doprowadziła do głębokiego kryzysu politycznego i wojny domowej. Ten burzliwy okres w dziejach Anglii przeszedł do historii jako tzw. Anarchia i zakończył się wyniesieniem na królewski tron nowej dynastii – Plantagenetów.
MAJA GĄSSOWSKA
Początki chrystianizacji Inflant jako „family business” Alberta biskupa Rygi (1199-1229)
Biskupowi Albertowi (1199-1229), głównemu organizatorowi krucjat bałtyckich, przyświecał szczytny cel nawrócenia na prawdziwą wiarę pogańskich plemion, zamieszkujących ziemie współczesnej Łotwy i Estonii. Nie zapominał przy tym o swojej licznej najbliższej rodzinie i dokładał wielu starań, aby również ona skorzystała na tym materialnie i awansowała w hierarchii społecznej, przenosząc się do Inflant.
ALEKSANDRA FIJAŁKOWSKA
Groby końskie na cmentarzyskach zachodnich Bałtów – materialne świadectwo dawnego rytuału
Pochówki końskie na cmentarzyskach wczesnośredniowiecznych zachodnich Bałtów są zjawiskiem niezwykle interesującym. Był to lud osiadły, zamieszkujący tereny gęstych puszcz i bagien. Z pewnością nie można ich uznać za koczowników ani społeczność typowo wojowniczą. Mimo to właśnie na ich cmentarzyskach występują niezwykłe pochówki końskie – i to w wielu różnych wariantach.
DR MONIKA STELMASIAK-MAJOREK
26. Funeralia Gnieźnieńskie – sprawozdanie cz. 2
W dniach 13-14 maja 2026 r. odbyło się 26. spotkanie z cyklu „Funeralia Gnieźnieńskie”. Tegorocznym tematem wiodącym był „Człowiek między środowiskiem a kulturą. Ludzki szkielet: szczątki – źródło – zabytek?”.
DR MONIKA STELMASIAK-MAJOREK
26. Funeralia Gnieźnieńskie – sprawozdanie cz. 1
W dniach 13-14 maja 2026 r. odbyło się 26. spotkanie z cyklu „Funeralia Gnieźnieńskie”. Tegorocznym tematem wiodącym był „Człowiek między środowiskiem a kulturą. Ludzki szkielet: szczątki – źródło – zabytek?”.
DR ARKADIUSZ FILIP SIWKO
Dziejopisarstwo ruskie w dobie najazdów mongolskich, czyli kilka słów o Kronice halicko-wołyńskiej (Kronice Romanowiczów)
Średniowieczna kultura ruska wykształciła unikalne cechy, lecz nie funkcjonowała w próżni. Elity domeny Rurykowiczów utrzymywały kontakty z różnymi kręgami cywilizacyjnymi. Świetnym przykładem jest Kronika halicko-wołyńska. Jej twórcy odeszli od schematu tradycyjnego latopisu i stworzyli jedyną w swoim rodzaju staroruską kronikę dworską, będącą znakomitym źródłem wiedzy o Rusi Zachodniej w XIII w.
.jpg "Dziejopisarstwo ruskie w dobie apogeum rozdrobnienia")
DR ARKADIUSZ FILIP SIWKO
Dziejopisarstwo ruskie w dobie apogeum rozdrobnienia
W ciągu XII w. potężne państwo ruskie przekształciło się w konglomerat księstw, których władcy starali się prowadzić coraz bardziej samodzielną politykę. Wiedzę na temat tego momentu dziejowego czerpiemy m.in. z dwóch powstałych wówczas zabytków historiografii: Latopis kijowski dokumentuje rozpad państwa z perspektywy południa, a Latopis suzdalski przedstawia północno-wschodni punkt widzenia.
DR HAB. ŁUKASZ NEUBAUER
Negocjacje, retoryka i literacka rekonstrukcja w staroangielskim poemacie „Bitwa pod Maldon”
Wikingowie budzili w chrześcijańskiej Europie powszechną grozę, co odzwierciedlają liczne zapisy kronikarskie. Warto jednak zaznaczyć, iż zachowały się źródła wskazujące, że w kontakcie z miejscową ludnością potrafili wykazywać się też dużą pragmatycznością. Niezależnie od zasadniczo militarnego charakteru swych działań, unikali niepotrzebnego ryzyka i sięgali po środki inne niż zbrojna konfrontacja.
Portal prowadzony przez
Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnieul. Kostrzewskiego 1, 62-200 Gniezno
t: 61 426 46 41
e: wczesnesredniowiecze@muzeumgniezno.pl
ZAJRZYJ DO NAS
Godziny otwarcia
od maja do września od 9.00 do 18.00od października do kwietnia od 9.00 do 16.00
