Aktualności

W najbliższy poniedziałek 6 października 2024 r. w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu odbędzie się konferencja zatytułowana „Ostrów Tumski w Poznaniu: dziedzictwo – i co dalej?”. Obrady będą transmitowane online. Wydarzenie jest wyrazem sprzeciwu ekspertów wielu dyscyplin naukowych wobec planów budowy dzielnicy mieszkaniowej w miejscu o ogólnopolskim znaczeniu historycznym, bo związanym z początkami naszej państwowości.

Ostrów Tumski to najstarsza część Poznania – obecnie to jedyna na rzece Warcie wyspa położona w granicach administracyjnych stolicy Wielkopolski. Natomiast w czasach piastowskich był jedną z licznych wysp ograniczonych wodami Warty, Cybiny i innych cieków oraz otoczonych licznymi bagnami i rozlewiskami. Nic zatem dziwnego, iż w tak dogodnym pod względem obronnym i komunikacyjnym punkcie posadowiono jeden z ważniejszych ośrodków młodego państwa piastowskiego. Jako taki pojawia się dość wcześnie na kartach źródeł pisanych – niektóre z nich wskazują, że tu właśnie miał swą siedzibę biskup Jordan, później zaś jego następca Unger.

Za czasów Bolesława Chrobrego Poznań mógł wystawić – jak podaje Anonim zwany Gallem – 1300 pieszych i 4000 tarczowników. Z badań archeologicznych (prowadzonych od 1938 r.) wiemy, że gród poznański był wtedy wieloczłonowym założeniem, którego wały mogły – jak się przypuszcza – mieć w niektórych miejscach szerokość nawet 40 m (!). Nie zaskakuje zatem, że w 1005 r. Henryk II nie próbował nawet szturmować Poznania, a przystał na zawarcie pokoju. Centrum osadnicze wraz z siedzibą władcy znajdowało się na zachód od dzisiejszej katedry Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu, tj. w miejscu, gdzie obecnie można podziwiać gotycki kościół Najświętszej Marii Panny. Na książęce palatium, czyli rezydencję Piastów, natrafili archeolodzy w 1999 r. realizujący program „Mieszko” pod kierunkiem prof. Hanny Kocki-Krenz. Ta wzorowana na tradycjach karolińsko-ottońskich budowla była najprawdopodobniej pierwszą murowaną na terenie ich państwa. Na Ostrowie Tumskim znajduje się wiele zabytków, które dokumentują późniejszą, a wiec nie tylko piastowską, historię tego miejsca: Akademia Lubrańskiego, pałac arcybiskupi, psałteria. Od 2012 r. działu tu Rezerwat Archeologiczny Genius Loci, w którym eksponowane są zabytki związane z początkami państwa polskiego. 

Pod koniec kwietnia 2025 r. poznańska Miejska Pracownia Urbanistyczna (MPU) ogłosiła projekt zagospodarowania przestrzennego północnej części Wyspy Katedralnej, który zakłada powstanie blokowiska z domami o wysokości do dziewięciu kondygnacji oraz podziemnymi garażami. Zgodnie z przewidywaniami ma je zamieszkiwać pięć tysięcy osób. Podobne, ale mniejsze – bo dla dwóch tysięcy osób – ma powstać w zachodniej części wyspy. Plan wzbudził sprzeciw archeologów, historyków, historyków sztuki, urbanistów, ekologów, ale też wszystkich tych, dla których radykalna zmiana miejsca o unikatowej dla Polski wadze ma znaczenie. Obszar ten objęty jest w całości ochroną konserwatorską, poza tym zaniepokojenie budzi też przyszłość północnej zalesionej części i przyrodnicze otoczenie Warty i Cybiny.

Przewidując katastrofalne skutki planowanych inwestycji eksperci rozmaitych dziedzin wystosowali swoje uwagi i apele do władz Miasta Poznania. Uruchomiono petycję online, którą wciąż można podpisać., do czego gorąco zachęcamy.

Muzeum Archeologiczne w Poznaniu i poznański Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki są organizatorami konferencji poświęconej urbanistycznym, kulturowym, konserwatorskim, ekonomicznym i geologicznym aspektom planu zagospodarowania przestrzennego. Obrady odbędą się w najbliższy poniedziałek 6 października 2025 r. w siedzibie wspomnianego muzeum, ale będą też transmitowane online.

Szczegóły, w tym wskazówki do chętnych do udziału online, znaleźć można na stronach internetowych obu organizatorów.

_______________
Ewelina Siemianowska (ur. 1981) historyk i archeolog, oba kierunki ukończyła na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Interesuje się wczesnym średniowieczem, w tym zwłaszcza osadnictwem i komunikacją, którym poświęciła szereg artykułów naukowych. Jest redaktorem portalu wczesnesredniowiecze.pl

Powyższy artykuł jest chroniony przez przepisy prawa autorskiego.
Redakcja wyraża zgodę na kopiowanie i przedrukowywanie tylko całości artykułu pod warunkiem zamieszczenia imienia i nazwiska autora, informacji o nim oraz informacji o źródle (link do wczesneśredniowiecze.pl).