Aktualności

W piątek 5 grudnia 2025 r. o godz. 18.00 w Rezerwacie Genius Loci w Poznaniu rozpocznie się wykład prof. Tomasza Jurka zatytułowany „Miecz św. Piotra – władza duchowna na poznańskim Ostrowie Tumskim”. To kolejne wydarzenie z cyklu „Bolesław Chrobry z Poznania po władzę i koronę” związanym z milenium pierwszej polskiej koronacji.

W Muzeum Archidiecezjalnym w Poznaniu przechowywany jest miecz, a właściwie tasak, nazywany mieczem św. Piotra. Jego charakterystyczna, bo rozszerzająca się głownia została wykuta z jednego kawałka żelaza; długość całkowita wynosi 70,2 cm, a szerokość 9,4 cm. 

Po raz pierwszy wspomina o nim Jan Długosz, który na kartach swojego „Katalogu biskupów poznańskich” (1475) zapisał, że krótko po przyjęciu chrztu przez Mieszka I i ustanowieniu w jego kraju biskupstw miał ów miecz przekazać papież Stefan VII w darze dla biskupa Jordana. „…aby początki jego przybycia były tym milsze dla kleru poznańskiego i ludu, posłał miecz św. Piotra, którego, jak się wierzy, apostoł użył do obcięcia ucha Malchusa w ogrodzie na Górze Oliwnej – czy to ten czy inny sporządzony na wzór i pobłogosławiony dla upamiętnienia tak sławnego czynu apostoła – aby kościół poznański miał wyraźny klejnot i cieszyłby się nadanym i przyznanym od namiestnika Chrystusowego i Piotrowego zaszczytem, imieniem i tytułem św. Piotra”. Długosz dodał, że relikwię otaczano w jego czasach czcią, ale raczej wątpił w jej autentyczność. Poza tym pomylił imię papieża. Obecnie wiemy, że choć siedzibą Jordana był zapewne Poznań, to jednak nie podlegała mu jeszcze wówczas diecezja. Właściwą diecezję poznańską zorganizowano dopiero dla jego następcy, Ungera. 

Sam miecz wzbudzał wiele dyskusji. Analizy bronioznawcze i metaloznawcze nie wskazały miejsca ani czasu powstania omawianego przedmiotu. Wątpliwe, by miecz przybył w czasach Jordana, gdyż jak domyślają się historycy raczej nie przetrwałby upadku biskupstwa w XI w. Wiadomo, że podobne miecze miały posiadać katedry w Bremie i Bambergu, chociaż kult miecza św. Piotra nie był rozpowszechniony w średniowiecznej Europie. Ale na trop naprowadza herb diecezji poznańskiej używany przez biskupa Stanisława Ciołka podczas soboru w Bazylei (1434–1435), a więc kilka dekad przed wzmianką J. Długosza. Herb ten przedstawiał skrzyżowanie klucza (atrybut św. Piotra) i tasaka właśnie. Można zatem przypuszczać, ze sam biskup – intelektualista i poeta – wykreował kult tej rzekomej relikwii. 

O losach miecza, w tym m.in. o tym, dlaczego uniknął grabieży podczas II wojny światowej opowie podczas piątkowej prelekcji prof. Tomasz Jurek – historyk mediewista specjalizujący się w dziejach Śląska i Wielkopolski, wydawca źródeł oraz autor licznych publikacji naukowych, a także podręczników szkolnych.

Wydarzenie będzie również transmitowane online na profilu Facebook Rezerwatu Archeologicznego Genius loci.

________________
Ewelina Siemianowska (ur. 1981) historyk i archeolog, oba kierunki ukończyła na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Interesuje się wczesnym średniowieczem, w tym zwłaszcza osadnictwem i komunikacją, którym poświęciła szereg artykułów naukowych. Jest redaktorem portalu wczesneśredniowiecze.pl.

Powyższy artykuł jest chroniony przez przepisy prawa autorskiego.
Redakcja wyraża zgodę na kopiowanie i przedrukowywanie tylko całości artykułu pod warunkiem zamieszczenia imienia i nazwiska autora, informacji o nim oraz informacji o źródle (link do wczesneśredniowiecze.pl).