+
Aktualności
Aktualności
20.09.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
Święte Koło Czcicieli Światowida: Wierzenia słowiańskie w okresie międzywojennym
Okres międzywojenny to czas, kiedy w Polsce rozkwitało zainteresowanie szeroko rozumianymi naukami tajemnymi i tradycyjnymi wierzeniami. Spotkania w Salonach, seanse spirytystyczne, a do tego – poprzez wzmożone działania archeologiczne i etnograficzne – gorliwe poszukiwania własnych korzeni oraz stylu narodowego w sztuce stanowiły istotne tło, na którym rodziły się mniej lub bardziej formalne ugrupowania o charakterze neopogańskim. Jednym z nich było Święte Koło Czcicieli Światowida powołane rzekomo w 1921 roku.
16.09.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
Nowy miecz wczesnośredniowieczny z Finlandii i jego polskie analogie
Kilka dni temu archeolodzy z fińskiej firmy Maanalaoy poinformowali na swoim profilu internetowym o odkryciu dobrze zachowanego miecza wczesnośredniowiecznego i grotu włóczni. Zabytki zdecydowanie należą do wyrobów luksowych.
15.09.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
Archeologia w Radio: “Stacja Archeo” w Dwójce
Już 27 września w radiowej Dwójce odbędzie się premierowy odcinek nowej audycji pt. „Stacja Archeo”.
13.09.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
Najazd Normanów na Anglię – dziewięć wieków później Tkanina z Bayeux w British Museum
Tkanina z Bayeux to zabytek, którego entuzjastom wczesnego średniowiecza przedstawiać nie trzeba. Mierzące aż 70 metrów i bogato haftowane płótno stanowi rodzaj dawnego „komiksu", który opowiada pasjonujące dzieje normańskiego podboju Anglii w 1066 roku. Niebywałym zrządzeniem losu ten ważny "dokument" przetrwał w doskonałym stanie aż dziewięć wieków i teraz, po raz pierwszy we współczesnej historii, wyruszył w podróż do kraju, którego burzliwą historię tak barwnie ilustruje. Od 10 września tkaninę z Bayeux można oglądać w całej okazałości w British Museum w Londynie.
09.09.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
Archeologia i „słowiańskości” na koniec lata
Wielkimi krokami zbliża się już koniec lata. W nadchodzących tygodniach odbędzie się jednak jeszcze kilka ważnych wydarzeń związanych z (pra)historią, archeologią wczesnego średniowiecza i szerokorozumianym światem słowiańskim: Festyn Archeologiczny w Biskupinie oraz międzynarodowa konferencja "Światy Słowian".
06.09.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
Franciszek Walczowski (1902-1983): Ludowość i legendy słowiańskiego świata
Franciszek Walczowski (1902-1983) był artystą-malarzem, docentem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i jednym z najważniejszych polskich twórców reprezentujących „nurt słowiański” w sztuce. Poprzez swoje dzieła malarskie i piśmiennictwo historyczno-ezoteryczne sprzeciwiał się panującym w niektórych kręgach opiniom o rzekomo ubogim charakterze słowiańskiej kultury duchowej i materialnej. Jego wszechstronna twórczość ukazywała świat wczesnego średniowiecza jako bogaty w treści i barwy, przepełniony myśleniem magicznym i pełen oddania dla dawnych obyczajów i obrzędów.
02.09.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
W tył zwrot. Wymowne wizerunki słowiańskich bestii
Sztuka wczesnego średniowiecza obfituje w wizerunki zwierząt. Rozmaite bestie ukazywane są na wyrobach z metalu, drewna, kości i kamienia, a czasem także na luksusowych tekstyliach. Wśród dawnych Słowian szczególnie popularne były wyobrażenia ptaków, koni, bydła i węży. Niektóre z tych istot bywały jednak ujęte w bardzo specyficznych pozach – z głowami lub łbami zwróconymi do tyłu. Czy był to jedynie zabieg artystyczny, czy może rodzaj komunikatu nasyconego szczególną symboliką?
31.08.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
Mlekopije w świecie dawnych Słowian. Na tropie zapomnianych wierzeń
Wydawałoby się, że współcześni naukowcy już dawno odkryli wszystkie średniowieczne teksty opisujące wierzenia dawnych Słowian. Jak się jednak okazuje – wciąż możliwe są niespodzianki. Całkiem niedawno antropolodzy, archeolodzy historycy religii i językoznawcy dostrzegli bardzo osobliwe treści kryjące się w dziele arabskiego podróżnika i pisarza znanego jako Al Dżahiz. Jego spisana w IX wieku „Księga zwierząt” wspomina o panujących wśród dawnych Słowian obawach przed wężami, które rzekomo… piją mleko! Czy ten z pozoru fantastyczny przekaz – będący przykładem „niemożliwej biologii” – może okazać się nowym przyczynkiem do badań zaginionej mitologii Słowian?
24.08.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
Bolesław Biegas (1877-1954): Sfinks, Światowid i mistyczna Słowiańszczyzna
Prawdziwy oryginał: długie włosy, podkręcony wąs i delikatna bródka, a na szyi elegancki fular. W Paryżu niektórzy uważali go za „książęcego syna”. W swoim studio na Montparnassie tworzył rzeźby i obrazy wymykające się wszelkim definicjom, pełne spiętrzonych symboli nawiązującących do pogańskiej Słowiańszczyzny i hinduskiej duchowości. Swoje dzieła podpisywał „Boleslas Biegas”, ale zanim usłyszał o nim wielki świat nazywał się Bolesław Biegalski.
19.08.2026
DR HAB. LESZEK GARDEŁA
Maryan Wawrzeniecki (1863-1943): Malarz słowiańskich uroczysk, bestii i czarownic
„Pamiętam, że gdy po raz pierwszy nacisnąłem dzwonek umieszczony przy (…) drzwiach i gdy po dłuższej chwili zabrzmiał za nimi wysoki, starczy, przeciągły głos Wawrzenieckiego – Ktooo? – to aż dreszcz mi przeszedł po plecach, a pod czaszką zaszemrała nieśmiała myśl, żeby odwrócić się, zbiec z powrotem na parter i jak najprędzej…zretejrować” – tymi słowami eseista Juliusz W. Gomulicki wspominał swoje pierwsze spotkanie z warszawskim artystą Maryanem Wawrzenieckim (1863-1943). Czy jednak było się czego obawiać? Kim był ów niepokorny twórca i co miał wspólnego z dawną Słowiańszczyzną?
Portal prowadzony przez
Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnieul. Kostrzewskiego 1, 62-200 Gniezno
t: 61 426 46 41
e: wczesnesredniowiecze@muzeumgniezno.pl
ZAJRZYJ DO NAS
Godziny otwarcia
od maja do września od 9.00 do 18.00od października do kwietnia od 9.00 do 16.00
